EECP Tedavisi Nedir? Kimlere ve Nasıl Uygulanır?

EECP (Enhanced External Counterpulsation), Türkçe tıp literatüründe güçlendirilmiş eksternal kontrpulsasyon olarak geçen, ameliyat ya da iğne gerektirmeyen bir dolaşım destek tedavisidir. Baldırlara, uyluklara ve kalçaya sarılan hava manşetleri, kalbin her atımıyla eş zamanlı olarak şişirilip indirilir. Temel kullanım alanı; ilaç tedavisine rağmen devam eden ve stent ya da bypass ile yeterince çözülemeyen kronik göğüs ağrısıdır (dirençli anjina).

EECP kısaca nasıl uygulanır?

Hasta tedavi masasına sırtüstü uzanır. Göğse EKG elektrotları yerleştirilir, parmağa kalp atımlarıyla oluşan basınç dalgasını izleyen bir sensör takılır ve bacaklara üç çift manşet sarılır. Cihaz, kalbin gevşeme evresinde (diyastol) manşetleri baldırdan kalçaya doğru sırayla şişirir; kalp kasılmaya başlamadan hemen önce hepsini aynı anda indirir. Böylece kalp gevşerken kalbi besleyen damarlara giden basınç desteklenir, kasılırken de kalbin karşılaştığı yük azalır.

Seans boyunca EKG ve basınç dalgaları sürekli izlenir; manşet basıncı ve zamanlaması uygulayıcı ekip tarafından hastaya göre ayarlanır.

Tedavi ne kadar sürer?

Standart program toplam 35 saattir: genellikle haftada 5 gün, günde 1 saat ve yaklaşık 7 hafta. Uygun hastalarda günde iki seansla toplam süre kısaltılabilir. Tedavi ayaktan uygulanır; hastanede yatış gerekmez ve seans sonrasında günlük yaşama dönülebilir.

Kimlere düşünülür?

• Kılavuzlara uygun ilaç tedavisine rağmen göğüs ağrısı süren koroner arter hastaları
• Damar yapısı nedeniyle stent veya bypass için uygun bulunmayan hastalar
• Stent ya da bypass sonrasında yakınmaları devam eden ve yeni bir girişim seçeneği kalmayan hastalar
• Kardiyoloji değerlendirmesiyle seçilmiş, kararlı (stabil) bazı kalp yetersizliği hastaları

Avrupa (ESC) ve Amerikan (AHA/ACC) kardiyoloji kılavuzları EECP'yi, ilaç ve revaskülarizasyon seçenekleri değerlendirildikten sonra devam eden dirençli anjinada düşünülebilecek bir seçenek olarak tanımlar. Yani EECP ilk basamak tedavi değildir; doğru seçilmiş hastada tamamlayıcı bir yöntemdir.

EECP ne sağlayabilir, ne sağlamaz?

Sahte (sham) uygulamayla karşılaştırmalı MUST-EECP çalışmasında aktif tedavi alan hastalarda egzersiz sırasında iskemi bulgusunun ortaya çıkma süresi uzamıştır. Uluslararası hasta kayıtlarında, tedaviyi tamamlayanların yaklaşık %70-80'inde göğüs ağrısı sınıfında en az bir basamak iyileşme bildirilmiştir. Türk hastaların da yer aldığı ve Türk Kardiyoloji Derneği Arşivi'nde yayımlanan analizde, iyileşmenin birinci yılda hastaların büyük bölümünde sürdüğü görülmüştür.

Öte yandan EECP damar darlığını mekanik olarak açmaz, gerekli olduğu durumda stent veya bypassın yerine geçmez; kalp krizini önlediği veya ömrü uzattığı da kanıtlanmış değildir. Randomize kanıtın sınırlı olduğu da bilinmelidir. Bu nedenle tedaviye başlamadan önce beklentilerin hekimle birlikte açıkça konuşulması önemlidir.

Kimlere uygulanmaz?

Orta-ileri aort kapak yetersizliği, ciddi bacak atardamar hastalığı, derin ven trombozu, kontrolsüz yüksek tansiyon, EKG tetiklemesini bozan ritim bozuklukları, kontrolsüz kalp yetersizliği ve gebelik gibi durumlarda EECP uygulanmaz ya da çok dikkatli değerlendirilir. Son iki hafta içinde anjiyografi yapılmış olması da genellikle beklemeyi gerektirir.

Sık sorulan sorular

EECP ameliyat mı?

Hayır. Damara girilmez, kesi veya anestezi uygulanmaz; tedavi vücudun dışından yapılır.

EECP ile ilaçlarımı bırakabilir miyim?

Hayır. EECP ilaç tedavisinin tamamlayıcısıdır. Tedavi sonrasında bazı hastalarda kısa etkili nitrat ihtiyacı azalabilir; ancak ilaç değişikliğine yalnızca hekiminiz karar verir.

Halk arasındaki “doğal bypass” adı doğru mu?

Bu ifade yaygın olsa da bilimsel olarak yanıltıcıdır; EECP anatomik bir bypass oluşturmaz. Konuyu ayrı bir yazıda ayrıntılı ele aldık.

Ani göğüs ağrısında EECP yapılır mı?

Hayır. EECP kronik ve kararlı yakınmalar için planlanan bir tedavidir. Ani başlayan, istirahatte geçmeyen göğüs ağrısı acil durumdur.

İlgili yazılar: “Doğal Bypass” Ne Demek? EECP Hakkında Doğru Terimler · Kimlere EECP Uygulanmaz? Kontrendikasyonlar ve Dikkat Gerektiren Durumlar

Değerlendirme ve randevu

EECP'nin sizin için uygun olup olmadığı; kardiyoloji muayenesi, mevcut tetkikleriniz ve gerektiğinde ek testlerle belirlenir. Değerlendirme ve randevu için sayfamızdaki iletişim bilgilerinden bize ulaşabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Ani başlayan, istirahatte geçmeyen veya giderek artan göğüs ağrısında beklemeden 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın.

Kaynaklar

• Vrints C ve ark. 2024 ESC Guidelines for the management of chronic coronary syndromes. Eur Heart J. 2024.
• Virani SS ve ark. 2023 AHA/ACC/ACCP/ASPC/NLA/PCNA Guideline for the Management of Patients With Chronic Coronary Disease. Circulation. 2023.
• Arora RR ve ark. The Multicenter Study of Enhanced External Counterpulsation (MUST-EECP): effect of EECP on exercise-induced myocardial ischemia and anginal episodes. J Am Coll Cardiol. 1999;33(7):1833-40.
• Barsness G ve ark. The International EECP Patient Registry (IEPR): design, methods, baseline characteristics, and acute results. Clin Cardiol. 2001;24(6):435-42.
• Soran O, İkizler C, Şengül A ve ark. Comparison of long term clinical outcomes, event free survival rates of patients undergoing enhanced external counterpulsation for coronary artery disease in the United States and Turkey. Türk Kardiyol Dern Arş. 2012;40(4):323-30.
• Cleveland Clinic. Enhanced External Counterpulsation (EECP). Health Library, 2022.