Periferik Arter Hastalığı ve “Düşük Doz Rivaroksaban + Aspirin” Tedavisi: Neler Bilmeliyiz?

Periferik arter hastalığı (**PAD**), bacaklardaki atardamarların daralması veya tıkanmasıyla ortaya çıkan bir dolaşım sorunudur. Bu durum, bacaklara yeterince kan gitmemesine yol açar; yürürken ağrı, yorgunluk veya ağır vakalarda yaraların iyileşmemesi gibi şikâyetlere neden olabilir. Ancak PAD yalnızca bacaklarla sınırlı değil — aynı zamanda kalp krizi ve inme gibi ciddi riskleri de artırır.

Neden İlaç Tedavisi?

PAD’li kişilerde damar sertliği ve pıhtılaşma eğilimi güçlüdür. Tıbbi tedavide amaç; damar içi pıhtılaşmayı azaltmak, hayati organlara giden kan akışını korumak ve yeni komplikasyonları önlemektir. En yaygın kullanılan ilaç **aspirin** gibi basit bir antiplatelet ajandır.

Ancak aspirin tek başına her zaman yeterli değildir. Özellikle hastalık ileri seviyedeyse veya eşlik eden başka risk faktörleri varsa, ek tedavi seçenekleri gündeme gelir.

Düşük Doz Rivaroksaban + Aspirin: Ne Anlatılıyor?

Son yıllarda yapılan büyük çalışmalar, **düşük doz rivaroksaban** (günde iki kez 2,5 mg) ile aspirin kombinasyonunun PAD’li hastalarda ekstra fayda sağlayabileceğini gösterdi. Bu yaklaşım, **“çift yol inhibisyonu”** (dual-pathway inhibition) olarak adlandırılır:

• Aspirin: Kan pulcuklarının (plateletlerin) birbirine yapışmasını azaltır.
• Rivaroksaban: Pıhtılaşma faktörlerini direkt hedef alarak farklı bir biyokimyasal yolu engeller.

Bu strateji; özellikle kalp krizi geçmişi olan, şeker hastalığı, böbrek yetmezliği veya çoklu damar hastalığı bulunan yüksek riskli bireylerde bacak problemlerini ve inme riskini azaltmada etkili olabilir.

Ne Kadar Etkili?

Araştırma verileri, rivaroksaban + aspirin kombinasyonunun tek başına aspirin tedavisine göre şu konularda daha başarılı olduğunu gösteriyor:

• Büyük kalp damar olaylarının (kalp krizi, inme) önlenmesi.
• Bacaklara kan akışını olumsuz etkileyen (uzuv kaybı riski gibi) olayların azaltılması.

Ama Bir Riski Var: Kanama!

Unutmamak gerekir ki bu tedavi, pıhtılaşmayı daha güçlü engellediği için **kanama riskini de artırabilir.** Özellikle mide-bağırsak kanamaları bu kombinasyonda daha sık görülebilir.

Bu nedenle doktorlar bu tedaviyi; iskemi (kan akışı azlığı) riski yüksek, ancak kanama riski düşük olan "uygun" hastalarda tercih ederler.

Sonuç Olarak

• PAD tedavisinde aspirin temeldir, ancak bazı hastalar için rivaroksaban eklenmesi daha iyi sonuçlar verebilir.
• Bu yöntem; kalp krizi, inme ve ciddi bacak damar problemlerini azaltmaya yardımcı olur.
• Tedavi seçimi mutlaka kişiye özel yapılmalı ve kanama riski dikkatle değerlendirilmelidir.

Kaynak: Marlecha P, Hornacek D, Chaudhury P. Should I consider low-dose rivaroxaban (2.5 mg) for my patient with peripheral artery disease? Cleveland Clinic Journal of Medicine. 2025;92(12):742-744.

Not: Bu bilgiler tıbbi tavsiye yerine geçmez. Tedavi planınız için mutlaka doktorunuza danışınız.